{"id":455,"date":"2018-07-05T11:31:52","date_gmt":"2018-07-05T08:31:52","guid":{"rendered":"http:\/\/gidatopluluklari.org\/?p=455"},"modified":"2018-07-05T11:31:52","modified_gmt":"2018-07-05T08:31:52","slug":"iklimi-degisen-dunyada-gida-guvenligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/?p=455","title":{"rendered":"\u0130KL\u0130M\u0130 DE\u011e\u0130\u015eEN D\u00dcNYADA GIDA G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yaz\u0131: Bora Kabatepe (Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, radyo programc\u0131s\u0131)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla haber ve ara\u015ft\u0131rmayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rken, kullan\u0131lan g\u00f6rseller ve \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan haberler -kas\u0131tl\u0131 veya kas\u0131ts\u0131z \u015fekilde- iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sanki t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n de\u011fil, \u015fanss\u0131z birka\u00e7 canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn veya k\u00f6t\u00fc yazg\u0131l\u0131 birka\u00e7 \u00fclkenin sorunu oldu\u011fu alg\u0131s\u0131n\u0131 yarat\u0131yor. G\u00fcr\u00fclt\u00fcyle y\u0131k\u0131lan buzda\u011flar\u0131, a\u00e7l\u0131ktan bitap d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir kutup ay\u0131s\u0131, uzak bir \u00fclkeden gelen a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak dalgas\u0131 haberleri veya ad\u0131n\u0131 pek s\u0131k duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ada devletlerinin y\u00fckselen deniz sular\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresizli\u011fi\u2026 T\u00fcm bunlar ciddi tehditler olmas\u0131na ra\u011fmen, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin hepimizin, hem de \u00f6yle uzak bir gelecekte de\u011fil, bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu, ivedilikle \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131 gereken bir problem oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmekten uzak \u00f6rnekler.<\/p>\n<p>Oysa iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin g\u00fcndelik tercihlerimizin ve hayat m\u00fccadelemizin en \u00f6nemli unsuru olan g\u0131da \u00fczerindeki etkileri g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine getirdi\u011fi tehditler daha s\u0131k konu\u015fuluyor olsayd\u0131, bunun bug\u00fcn 7 milyar\u0131n, 2050 y\u0131l\u0131nda ise 9 milyar\u0131n sorunu olaca\u011f\u0131n\u0131 fark etmek daha kolay olurdu. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin tar\u0131msal \u00fcretim ve ekonomi \u00fczerindeki etkilerini k\u0131saca incelemek, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi kavram\u0131n\u0131 olu\u015fturan t\u00fcm ayaklar\u0131n nas\u0131l bir tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu g\u00f6rmemizi sa\u011flamak ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin hepimizin hayat\u0131ndaki yerini teslim etmek i\u00e7in gerekli bir ilk ad\u0131m.<\/p>\n<p><strong><b>De\u011fi\u015fen havalar g\u0131da \u00fcretimini tehdit ediyor<\/b><\/strong><\/p>\n<p>Sanayi devrimiyle beraber ciddi boyutlara ula\u015fan ve \u00f6zellikle \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131ndaki ekonomik b\u00fcy\u00fcme, k\u00fcreselle\u015fme ve t\u00fcketim temelli ekonomi d\u00f6neminin ard\u0131ndan \u00f6n\u00fc al\u0131namaz bir \u015fekilde h\u0131zlanan fosil yak\u0131t t\u00fcketimi, atmosferde yo\u011fun sera gaz\u0131 birikimine neden oldu. Sanayi devrimi \u00f6ncesinde 260-280 ppm aral\u0131\u011f\u0131nda olan atmosferdeki CO<sub>2<\/sub> deri\u015fiminin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 400 ppm seviyelerine ula\u015fmas\u0131, beraberinde ortalama s\u0131cakl\u0131klar\u0131n art\u0131\u015f\u0131, ya\u011f\u0131\u015f rejimlerinin d\u00fczensizle\u015fmesi, a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131 s\u0131kla\u015fmas\u0131 ve okyanus sular\u0131n\u0131n asitli\u011finin artmas\u0131 gibi, g\u0131da \u00fcretimi \u00fczerinde do\u011frudan ve dolayl\u0131 etkisi olan bir\u00e7ok sonucu beraberinde getirdi.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde \u00e7ift\u00e7iler daha \u00f6nce kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131klar\u0131 \u015fiddet ve s\u0131kl\u0131klarda ard\u0131 ard\u0131na kurak y\u0131llar ya\u015f\u0131yor ve \u00fcretimlerini \u201cye\u015fil devrimin\u201d vaat etti\u011fi seviyelere ula\u015ft\u0131rmakta zorlan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, Amerika\u2019n\u0131n teknolojide oldu\u011fu kadar tar\u0131msal \u00fcretiminde de pay sahibi olan Kaliforniya eyaleti 2012\u2019den bu yana her sene \u015fiddetini art\u0131ran ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir kurakl\u0131k d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yor ve \u00fcz\u00fcm, portakal, pamuk, pirin\u00e7 gibi b\u00f6lgenin \u00f6nde gelen tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretimleri son y\u0131llarda kurakl\u0131k \u00f6ncesi d\u00f6neme g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6steriyor (1). Azalan ya\u011fmurlar sonucunda yer alt\u0131 sular\u0131na y\u00f6nelen \u00e7ift\u00e7iler yer alt\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131n su b\u00fct\u00e7esindeki a\u00e7\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesine neden oluyor. NASA taraf\u0131ndan uydu foto\u011fraflar\u0131 ile de tespit edilen (2) bu durum, uzun vadede g\u0131da \u00fcretimi \u00fczerindeki kurakl\u0131k bask\u0131s\u0131n\u0131 artmas\u0131yla \u00fcretimde daha da sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerin olaca\u011f\u0131n\u0131n habercisi.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/afet_ensonhabercom.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-457 size-medium alignright\" src=\"http:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/afet_ensonhabercom-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/afet_ensonhabercom-300x200.jpg 300w, https:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/afet_ensonhabercom.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin, tar\u0131msal \u00fcretimi kurakl\u0131\u011f\u0131n art\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu kadar sekteye u\u011fratan bir di\u011fer etkisi ise, iklimsel de\u011fi\u015fkenliklerin artmas\u0131. En y\u00fcksek ve en d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klar\u0131n u\u00e7lara kaymas\u0131, ilk ya\u011f\u0131\u015f, son don gibi kritik tarihlerin de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermeye ba\u015flamas\u0131 ve y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f miktarlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmedi\u011fi b\u00f6lgelerde bile ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 g\u00fcn say\u0131s\u0131 ve ya\u011f\u0131\u015f \u015fiddetlerinin de\u011fi\u015fmesi \u00e7ift\u00e7ilerin y\u0131llard\u0131r uygulayageldikleri y\u00f6ntem ve bilgilerle \u00fcretimlerini devam etmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftiriyor. Do\u011frudan bitki \u00fcretimi ile ilgili bu etkilerin yan\u0131 s\u0131ra artan s\u0131cakl\u0131klar bitki zararl\u0131lar\u0131n\u0131n geli\u015fim alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletiyor ve bug\u00fcn y\u0131ll\u0131k 650 milyon insana yetecek miktarda g\u0131dan\u0131n israf\u0131na neden olan bu zararl\u0131lar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 y\u0131lda ortalama 3 kilometre daha kutuplara do\u011fru ta\u015f\u0131yarak verdikleri zarar\u0131n artmas\u0131na neden oluyor (3).<\/p>\n<p>Etkiler kararsal \u00fcretimle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131yor, atmosferdeki gazlar\u0131 bir s\u00fcnger gibi b\u00fcnyesine \u00e7eken okyanus sular\u0131n\u0131n asitli\u011fi, artan CO<sub>2<\/sub> deri\u015fimi ile beraber art\u0131yor ve deniz ekosistemi besin zincirinin bozulmas\u0131yla b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6r\u00fcyor. \u00dcretime ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011fa konu olan t\u00fcrler do\u011frudan etkilenmese bile, denizdeki besin zincirinin ba\u015f\u0131 olarak say\u0131labilecek alg ve plankton t\u00fcrlerinin y\u00fckselen asitlik seviyelerinde ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrememesi, besin zincirinin \u00fcst basamaklar\u0131ndaki t\u00fcrlerin say\u0131s\u0131n\u0131n azalmas\u0131na neden oluyor. Dolay\u0131s\u0131yla deniz \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretiminin baz\u0131 b\u00f6lgelerde\u00a0 y\u00fczde 60\u2019a varan oranlarda d\u00fc\u015fmesi bekleniyor (4). Bu geni\u015f \u00e7ap\u0131 etkilerin yan\u0131 s\u0131ra s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artan a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 b\u00f6lgesel zararlara neden oluyor ve \u00e7ift\u00e7ilerin baz\u0131 y\u0131llar \u00fcr\u00fcnlerini tamamen kaybetmesine yol a\u00e7\u0131yor (5).<\/p>\n<p><strong><b>G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi, istikrar ve eri\u015fim&#8230;<\/b><\/strong><\/p>\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi kaynakl\u0131 bir\u00e7ok etki, g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin d\u00f6rt boyutu \u00fczerinde farkl\u0131 derecelerde etki yarat\u0131yor.<\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO) taraf\u0131ndan t\u00fcm insanlar\u0131n \u00fcretken ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck beslenme ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve g\u0131da tercihlerini kar\u015f\u0131lamaya yeterli, g\u00fcvenli ve besleyici g\u0131daya fiziki, sosyal ve ekonomik a\u00e7\u0131lardan her zaman ula\u015fabilir olmas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlanan g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ba\u011flant\u0131s\u0131 d\u00f6rt ana boyutta incelenebilir: Bulunabilirlik, istikrarl\u0131l\u0131k, kalite\/g\u00fcvenilirlik ve eri\u015filebilirlik.<\/p>\n<p>Bulunabilirlik, yani g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin toplam \u00fcretiminin yeterli olmas\u0131 aya\u011f\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda yukar\u0131da bahsedilen kurakl\u0131klar, belirsizlikler, a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 ve zararl\u0131lar\u0131n tar\u0131msal \u00fcretimi azaltmas\u0131 beklendi\u011finden, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerindeki ilk etkisinin bu noktada olmas\u0131 bekleniyor (6).<\/p>\n<p>K\u0131sa vadede \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc olarak kendisini g\u00f6steren bu iklim olaylar\u0131 Kaliforniya\u2019daki kadar sosyal ve ekonomik deste\u011fe sahip olmayan \u00e7ift\u00e7ileri vurdu\u011funda kimi bilim insanlar\u0131na g\u00f6re, Suriye\u2019de oldu\u011fu gibi yo\u011fun g\u00f6\u00e7lere ve i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara neden olabiliyor. \u00dcretimin azalmas\u0131 \u00e7e\u015fitli b\u00f6lge ve d\u00f6nemlerde g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131 art\u0131raca\u011f\u0131 gibi, geliri tar\u0131ma ba\u011fl\u0131 insanlar\u0131n gelirini de azaltaca\u011f\u0131ndan g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ciddi bi\u00e7imde etkilenecek. Arap Bahar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ve 2008 y\u0131l\u0131nda Tunus\u2019ta ba\u015flayan isyan dalgas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Kuzey Afrika ve Orta Do\u011fu \u00fclkelerinde rejim de\u011fi\u015fikliklerine neden olan olaylar\u0131n kayna\u011f\u0131nda y\u00fckselen g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, (7) bu ba\u011flant\u0131 kendisini daha kuvetli bir \u015fekilde hissettiriyor.<\/p>\n<p><strong><b>Mevsimlik tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri etkilenecek<\/b><\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/kurak_ilerihaberorg.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-458 alignleft\" src=\"http:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/kurak_ilerihaberorg-300x167.jpg\" alt=\"\" width=\"273\" height=\"152\" srcset=\"https:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/kurak_ilerihaberorg-300x167.jpg 300w, https:\/\/gidatopluluklari.org\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/kurak_ilerihaberorg.jpg 710w\" sizes=\"auto, (max-width: 273px) 100vw, 273px\" \/><\/a>A\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 ile birlikte tar\u0131msal \u00fcretimdeki s\u00fcreklilik tehlikeye girece\u011finden g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin istikrarl\u0131l\u0131k aya\u011f\u0131 da iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinden ka\u00e7amayacak. Bu konu ile ilgili \u00fclkemizden verilebilecek en \u00f6nemli \u00f6rnek, geliri tamamen \u00fcr\u00fcn\u00fcn bollu\u011funa ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan ve say\u0131lar\u0131n\u0131n 4 milyona vard\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen, mevsimlik tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinin durumu. Bir a\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131k d\u00f6neminde \u00fcretimin istikrarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bozulmas\u0131, g\u0131da \u00fcretim miktar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesin\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u0131daya eri\u015fimi i\u00e7in bu \u00fcr\u00fcnlerin toplanmas\u0131ndan gelen gelire bel ba\u011flam\u0131\u015f tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinin, g\u0131daya eri\u015fimde de s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015famas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacak.<\/p>\n<p>Artan s\u0131cakl\u0131k ortalamalar\u0131 g\u0131da tedarik zinciri i\u00e7erisinde g\u0131dalar\u0131n bozulmadan ve besleyiciliklerini kaybetmeden ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 daha zorla\u015ft\u0131racak ve israflar bu zincirde olulabilecek hatalar oran\u0131nda artabilecek.<\/p>\n<p>Son olarak e\u011fer bug\u00fcnk\u00fc gidi\u015fatta bir de\u011fi\u015fiklik olmazsa, g\u0131daya eri\u015fim hem \u00fcretimdeki azalmaya hem de istikrar\u0131n sekteye u\u011framas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak zorla\u015facak ve yeterli beslenebilen ki\u015filerin say\u0131s\u0131nda bir azalma olacak.<\/p>\n<p><strong><b>B\u00f6lgesel ko\u015fullar\u0131n g\u00f6zetildi\u011fi uyum politikalar\u0131<\/b><\/strong><\/p>\n<p>N\u00fcfusun art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerindeki t\u00fcm bu tehditler daha ciddi bir boyuta ula\u015f\u0131yor ve yukar\u0131da bahsedilen k\u00f6t\u00fc senaryolar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi i\u00e7in yerel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu hale getiriyor.<\/p>\n<p>\u0130klimi de\u011fi\u015fen d\u00fcnyada, b\u00f6lgesel ko\u015fullar\u0131n dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 uyum \u00f6nlemlerinin uygulanmaya ba\u015flamas\u0131 g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerindeki bu tehditlerin bertaraf edilmesini sa\u011flayabilir. Geni\u015f pazarlarda ticari fayda elde etmek i\u00e7in laboratuvarlarda geli\u015ftirilen hibrit veya GDO\u2019lu t\u00fcrler yerine de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steren iklim ko\u015fullar\u0131na dayan\u0131kl\u0131 yerel t\u00fcrlerin tercih edilmesi ve geli\u015ftirilmesi g\u0131dan\u0131n bulunabilirli\u011fi ve istikrar\u0131 \u00fczerinde olumlu etki yaratacakt\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n olan monok\u00fclt\u00fcr, yani b\u00fcy\u00fck tar\u0131msal alanlar\u0131n tek bir t\u00fcr ekimi i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcretim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerini, daha fazla t\u00fcr\u00fcn birbirini destekleyecek ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin olas\u0131 etkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda sigorta g\u00f6revi g\u00f6recek \u015fekilde ekimini savunan polik\u00fclt\u00fcr, permak\u00fclt\u00fcr ve hortik\u00fclt\u00fcr gibi farkl\u0131 uygulamalar\u0131n almas\u0131 da, bulunabilirlik ve istikrarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 destekleyebilir. Al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k ekim dikim takvimlerinin iklimdeki de\u011fi\u015fikliklere g\u00f6re yeniden tasarlanmas\u0131 ve b\u00f6lgeler i\u00e7in bitki geli\u015fimine en uygun tarih aral\u0131klar\u0131n\u0131n belirlenmesi \u00f6nemli bir fayda sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Kurakl\u0131kla daha fazla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131 bilinen bir d\u00fcnyada do\u011fru sulama tekniklerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.\u00a0 Eri\u015fim ve kalite ve g\u00fcvenilirlik ayaklar\u0131ndaki \u00e7\u00f6z\u00fcmler ise nas\u0131l bir \u00fcretim sorusundan ziyade, g\u0131dan\u0131n kim taraf\u0131ndan \u00fcretilip nas\u0131l payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131yla ilgili. \u0130klimi de\u011fi\u015fen bir d\u00fcnyada g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin bu iki aya\u011f\u0131nda, giderek daha seyrek elde toplanan ve zincirlere benzetebilece\u011fimiz k\u0131r\u0131lgan \u00fcretim yap\u0131lar\u0131ndan \u00e7ok, \u00fcretiminin daha fazla ki\u015fi taraf\u0131ndan, t\u00fcketime yak\u0131n noktalarda yap\u0131lad\u0131\u011f\u0131 a\u011f tipi yap\u0131lar olarak \u00f6rg\u00fctlenmesi anahtar rol oynuyor. B\u00f6ylelikle uyum konusunda en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyulacak \u015fey olan bilginin geli\u015fimi ve yay\u0131l\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, g\u0131da zincirlerinin k\u0131salmas\u0131 eri\u015fim, g\u00fcvenilirlik ve kalite konusunda da daha sa\u011flam yap\u0131lar olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n<p><strong><b>Tar\u0131m\u0131n iklime etkisi de azalt\u0131lmal\u0131<\/b><\/strong><\/p>\n<p>\u0130klim-tar\u0131m ili\u015fkisinde t\u00fcm bu \u00f6nlemler uygulan\u0131rken unutulmamas\u0131 gereken bir di\u011fer konu da, tar\u0131m\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini nas\u0131l h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131. Yukar\u0131da bahsedilen t\u00fcm uyum \u00f6nemleri uygulan\u0131rken, ayn\u0131 zamanda tar\u0131msal \u00fcretimde sera gaz\u0131 sal\u0131m\u0131n\u0131 azaltacak \u00f6nlemlerin (kimyasal g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131n\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, end\u00fcstriyel hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yerini mera hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n almas\u0131, g\u0131da tercihlerinin daha az i\u015flenmi\u015f olandan yana yap\u0131lmas\u0131 vb.) al\u0131nmas\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin h\u0131z\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 konusunda insanl\u0131\u011f\u0131n elini g\u00fc\u00e7lendirecek uygulamalardan biri.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu \u00f6nlemler, herkes i\u00e7in g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin g\u00fcvence alt\u0131nda oldu\u011fu bir d\u00fcnyaya bizi bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131racak. Devletlerin ve \u015firketlerin bu \u00f6nlemleri almas\u0131 i\u00e7in t\u00fcketicilerin ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n do\u011fru ad\u0131mlar atmas\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin g\u0131da \u00fczerindeki etkisini anlat\u0131lmas\u0131 da beraberinde fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n ve uyum\/\u00f6nlem uygulamalar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 getirecek. Bireylerin g\u00fcnl\u00fck g\u0131da tercihlerinde, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ise hayata ge\u00e7irdikleri projelerde iklim-g\u0131da ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmalar\u0131, uyum s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131rmak ve g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin kayb\u0131 noktas\u0131na gelmeden sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini sa\u011flayacak.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><b>Kaynak\u00e7a<\/b><\/strong><\/p>\n<p>(1) 2015, ABD Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ekonomik Ara\u015ft\u0131rmalar Servisi, California Drought: Crop Sectors <u>http:\/\/www.ers.usda.gov\/topics\/in-the-news\/california-drought-farm-and-food-impacts\/california-drought-crop-sectors.aspx<\/u> \u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>(2) 2015, NASA, GRACE uydu foto\u011fraflar\u0131, <a href=\"http:\/\/www.nasa.gov\/jpl\/grace\/study-third-of-big-groundwater-basins-in-distress\/\">http:\/\/www.nasa.gov\/jpl\/grace\/study-third-of-big-groundwater-basins-in-distress\/<\/a> \u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>(3)2008, FAO, Climate Related Transboundary Pests and Diseases, http:\/\/www.fao.org\/3\/a-ai785e.pdf \u00a0\u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>(4) 2013, H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC), Be\u015finci De\u011ferlendirme Raporu, B\u00f6l\u00fcm 7.\u00a0 <a href=\"http:\/\/ipcc-wg2.gov\/AR5\/images\/uploads\/WGIIAR5-Chap7_FINAL.pdf\">http:\/\/ipcc-wg2.gov\/AR5\/images\/uploads\/WGIIAR5-Chap7_FINAL.pdf<\/a> \u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>(5) 2015, FAO, The impact of disasters on agriculture and food security, <a href=\"http:\/\/www.fao.org\/3\/a-i5128e.pdf\">http:\/\/www.fao.org\/3\/a-i5128e.pdf<\/a> \u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>(6) 2008, FAO, Climate Change and Food Security: A Framework Document, <a href=\"http:\/\/www.fao.org\/forestry\/15538-079b31d45081fe9c3dbc6ff34de4807e4.pdf\">http:\/\/www.fao.org\/forestry\/15538-079b31d45081fe9c3dbc6ff34de4807e4.pdf<\/a> \u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>(7) 2011, Rami Zurayk, <a href=\"http:\/\/www.theguardian.com\/lifeandstyle\/2011\/jul\/17\/bread-food-arab-spring\">http:\/\/www.theguardian.com\/lifeandstyle\/2011\/jul\/17\/bread-food-arab-spring<\/a> \u00fczerinden 19\/06\/2016 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h6>Foto\u011fraflar: adabasini.com,\u00a0ensonhaber.com, ilerihaber.org, sabah.com.tr<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaz\u0131: Bora Kabatepe (Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, radyo programc\u0131s\u0131) &nbsp; \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili her ge\u00e7en g\u00fcn daha<a class=\"post_read_more\" href=\"https:\/\/gidatopluluklari.org\/?p=455\">Devam\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":456,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-455","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=455"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":469,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/455\/revisions\/469"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gidatopluluklari.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}